Op het hoofdkantoor in Amsterdam vertelt de directeur van Greenpeace Nederland, Marieke Vellekoop, hoe zij van de tv- en reclamewereld in de frontlinie van de klimaatstrijd terechtkwam. Zij schetst hoe klimaatrechtvaardigheid er op dit moment uitziet: in de rechtszaal, op Bonaire en in de veranderende publieke houding tegenover grote vervuilers. Greenpeace zoekt steeds vaker de rechter op, niet uit voorkeur maar omdat andere middelen tekortschieten. Haar visie op een eerlijke en groene toekomst werpt een belangrijk licht op de klimaatcrisis en de rol van het recht daarin. In dit interview deelt zij haar loopbaan en drijfveren met studenten die zich afvragen hoe zij een verschil kunnen maken.
Verschil maken
Na banen in Hilversum en de culturele sector merkte Vellekoop dat er iets wrong. ‘Ik had veel geleerd, maar vroeg mij af: wat ben ik eigenlijk aan het doen? Ik wilde werken op een plek waar ik het radicaal eens ben met het doel.’ Tijdens een teambuilding opdracht hoorde zij zichzelf hardop zeggen dat zij haar ervaring wilde inzetten voor een eerlijke en groene wereld. ‘Toen deze functie bij Greenpeace voorbijkwam in 2023, dacht ik: dit is precies wat ik heb uitgesproken.’ Elke dag nog wordt Vellekoop geïnspireerd door collega’s omdat zij daadwerkelijk verandering willen bewerkstelligen.
‘Het maakt mij ontzettend kwaad als wetenschap als mening wordt afgedaan’
Volgens Vellekoop is de klimaatcrisis ‘de grootste crisis van de mensheid’. Wat haar drijft is helder: ‘het maakt mij ontzettend kwaad als wetenschap als mening wordt afgedaan’. Zij verbaast zich erover dat de politiek en bedrijven niet handelen alsof er sprake is van een crisis, terwijl gevolgen zoals extreem weer en afnemende biodiversiteit zichtbaar en wetenschappelijk bewezen zijn. ‘Het is zeker dat deze crisis op ons afkomt, dus waarom investeert men daar dan niet in?’ Het verantwoordelijk stellen van grote vervuilers en overheden is daarom een belangrijk component van het werk dat Greenpeace verricht.
Klimaatzaak Bonaire
Vellekoop benoemt de juridisering van de klimaatstrijd als een belangrijke ontwikkeling van de afgelopen jaren. ‘De rechtszaal is een nieuwe arena geworden om klimaatrechtvaardigheid af te dwingen.’ Er is vaak al wet- en regelgeving, maar die wordt niet gehandhaafd. Dan is strategisch procederen soms het enige middel dat overblijft.’ Dat speelt ook in de Klimaatzaak Bonaire, die Greenpeace samen met bewoners startte in 2024. Daar eisen zij zowel bescherming van de eilandbewoners tegen de gevolgen van klimaatverandering als maximale inspanning van Nederland om binnen 1,5 graad opwarming te blijven. ‘Bonaire is de laagstgelegen gemeente van Nederland en wordt niet beschermd zoals gemeenten in Europees Nederland. Dat is juridische ongelijkheid, maar ook een koloniale erfenis.’
De zaak begon met gesprekken met bewoners en lokale organisaties. Zij vertelden over afstervend koraal, water in de straten en inkomens die onder druk staan. Volgens Vellekoop kan Greenpeace in zulke dossiers een katalysator zijn. Zij kunnen onderzoek organiseren, juridische slagkracht inbrengen, campagne voeren en met een bekende naam aan tafel komen bij bestuurders. ‘Maar we gaan niet even een rechtszaak winnen en dan weg. We blijven luis in de pels, zolang dat nodig is.’ Juist na een uitspraak begint het echte werk zoals het regelen van de uitvoeringen en het doorbreken van politieke traagheid. Op 28 januari 2026 oordeelde de rechtbank Den Haag dat de Nederlandse Staat onvoldoende bescherming biedt tegen klimaatverandering aan de inwoners van Bonaire en hen ongelijk behandelt ten opzichte van inwoners van Europees Nederland.
Het systeem
Vellekoop benoemt een veranderende houding van de publieke opinie tegenover de klimaatcrisis als cruciaal. ‘In tegenstelling tot jaren geleden hoeven wij in ieder geval niet meer uit te leggen wat klimaatverandering is.’ Zij ziet een groeiende irritatie over de enorme nadruk op individuele verantwoordelijkheid. ‘Mensen voelen dat het niet klopt dat zij eindeloos aanpassingen moeten maken, terwijl grote vervuilers doorgaan alsof er niets aan de hand is.’ Hoezeer individuen hun best doen om te verduurzamen, zonder stevige regels voor grote uitstoters verandert er structureel te weinig. Volgens haar verschuift de focus daardoor terecht naar het systeem: wetgeving, handhaving en publieke druk op bedrijven en politiek.
‘Wij branden onszelf ermee op, het is tijd om de belangen van mensen voorop te zetten in plaats van winst’
Die systeemverandering is volgens Vellekoop hard nodig voor de mensen die dagelijks de gevolgen van klimaatverandering voelen. Werknemers ademen de rook van vervuilende fabrieken en bewoners van Bonaire staan met hun voeten in het water. ‘Naar de pijpen van de industrie dansen is het slechtste wat je kunt doen.’ Het huidige neoliberale systeem heeft volgens haar zijn beste tijd gehad, al trekt zij in twijfel of het ooit een goed systeem is geweest. ‘Wij branden onszelf ermee op, het is tijd om de belangen van mensen voorop te zetten in plaats van winst.’ Zij ziet daarin een belangrijke rol weggelegd voor de volgende generatie.
Volgende generatie
Over de rol van studenten en jonge juristen is Vellekoop duidelijk. ‘Er zijn honderd redenen te bedenken om je mond te houden: je bent de jongste, je kent de mores niet, je hebt nog geen vast contract. Maar het is júllie wereld en júllie planeet, die veertigers en vijftigers hebben niet alle wijsheid in pacht.’ Zij verwijst naar het zogenoemde overton-venster, het kader van wat politiek en maatschappelijk als normaal wordt gezien. ‘Als niemand aan de randen duwt, schuift er nooit iets op.’ Vellekoop benadrukt: ‘zoek elkaar op en durf ideeën te agenderen’.
