Tikkertje met Titanen: EBRD investigator Stana Marić

stana

Hierbij wil ik Nani Jansen Reventlow bedanken voor het doorgeven van de pen.

Ik ben Stana Marić, investigator bij de compliance afdeling van de European Bank for Reconstruction and Development (EBRD). Hiervoor was ik advocaat bij Clifford Chance in Amsterdam en tevens in London en New York. Mijn aandachtsgebieden binnen de procespraktijk van Clifford Chance waren regulatory litigation & investigations, anti-corruptie en compliance werk.

Hoewel ik binnen de dynamische en internationale omgeving die Clifford Chance biedt aan uitdagende zaken heb mogen werken, is het nooit mijn ambitie geweest om het traditionele pad te bewandelen en partner te worden. Wel om de kennis en vaardigheden die ik heb opgedaan binnen de advocatuur en tijdens mijn LL.M. bij New York University in te zetten bij een internationale organisatie zoals de EBRD.

EBRD

De EBRD is opgericht in 1991 met toen als enige doel landen in het Oostblok (voormalig Sovjet-Unie en landen in Centraal-en Oost-Europa die onder diens invloedssfeer vielen) te assisteren met de overgang van een planeconomie naar een vrije markteconomie. Sindsdien heeft de EBRD zich ontwikkeld tot een volwaardige multilaterale ontwikkelingsbank met als doel diens regions of operations te assisteren bij de transitie naar vrije markteconomieën. Dit doet de EBRD met name via investeringen in de private sector. Zo verstrekt EBRD bijvoorbeeld leningen aan cliënten in de private sector (bijv. ter uitbreiding van een fabriek), maar ook aan overheden voor grootschalige infrastructuur projecten (bijv. het verbeteren of aanleggen van (spoor)wegen).

De EBRD heeft 69 aandeelhouders, waaronder Nederland en de EU, en een geografische focus op meer dan 30 landen in Centraal – Oost en Zuid-Oost Europa, Kaukasus, Centraal-Oost Azië, de Zuidoost-Middellandse Zee-regio (bijv. Servië, Oekraïne, Jordanië, Rusland, Turkije, Mongolië).

Bestrijding van fraude en corruptie

Aangezien de EBRD publieke gelden investeert, is het van belang dat deze gelden daadwerkelijk gebruikt worden voor het doel waarvoor ze verstrekt zijn. Fraude en corruptie kunnen oorzaken zijn van misbruik van gelden of dat EBRD projecten niet de beoogde resultaten bereiken, wat een negatief effect kan hebben op de economische ontwikkeling van het betreffende land. Bestrijding van fraude en corruptie is daarom essentieel.

De EBRD heeft verschillende maatregelen getroffen om geïnvesteerde gelden te beschermen, waaronder het opzetten van een sanctiemechanisme. Hierdoor kunnen fraude en corruptie onderzocht en bestraft worden. Dit gebeurt op grond van regels en procedures uiteengezet in EBRD’s Enforcement Policy and Procedures. De overige multilaterale ontwikkelingsbanken, zoals de Wereldbank, hebben soortgelijk mechanismen.

Het EBRD investigations team heeft een centrale rol bij het onderzoeken van fraude en corruptie en het aanbevelen van sancties. Wij ontvangen en onderzoeken klachten over fraude en corruptie bij EBRD projecten binnen de private en publieke sector. Om een voorbeeld te noemen: klachten over mogelijke fraude bij openbare aanbestedingen, bijvoorbeeld dat er valse documentatie ingediend is ter ondersteuning van een bod.

De investigator begint vaak met het analyseren en verifiëren van relevante informatie en documentatie. Vaak interviewt de investigator ook personen. Dat kunnen EBRD cliënten zijn, die de aanbesteding uitgeschreven hebben, maar ook werknemers van de verdachte onderneming en werknemers die werkzaam zijn bij concurrerende bedrijven die ook een bod ingediend hebben.

Een van de uitdagingen bij onderzoeken is of alle relevante informatie verkrijgbaar is. De EBRD is namelijk geen strafrechtelijke autoriteit met de daarbij behorende bevoegdheden. EBRD klanten en bedrijven die participeren in een door de EBRD gefinancierde openbare aanbesteding, hebben een contractuele verplichting om informatie aan de EBRD te verstrekken. Derden hebben een dergelijke verplichting niet. Als investigator ben je dan afhankelijk van hun vrijwillige medewerking, die niet altijd verstrekt wordt.

De uiteindelijke beslissing of er voldoende bewijs van fraude en corruptie bij een EBRD project is gevonden en welke bijbehorende sanctie toepasselijk is, wordt genomen door de onafhankelijke Enforcement Commissioner. Alvorens de Enforcement Commissioner een beslissing neemt, heeft de betreffende onderneming de mogelijkheid om schriftelijk te reageren op het door de investigator verzamelde bewijs. Vervolgens krijgt de investigator de mogelijkheid te reageren op het bewijs ingediend door de onderneming. Bij een negatieve beslissing kan de onderneming in beroep bij een onafhankelijke commissie.

De zwaarste sanctie die opgelegd kan worden is debarment oftewel uitsluiting: gedurende een periode kan de gesanctioneerde onderneming of persoon geen leningen van de EBRD ontvangen of participeren in een openbare aanbesteding welke gefinancierd is door de EBRD. Deze sanctie wordt ook op de website van de EBRD gepubliceerd. Indien voldaan wordt aan bepaalde vereisten, zullen de overige multilaterale ontwikkelingsbanken de sanctie erkennen en de betreffende onderneming of persoon uitsluiten gedurende dezelfde periode.

Hervormen van fraudeurs

Een trend de laatste jaren bij de EBRD en de andere multilaterale ontwikkelingsbanken is dat niet enkel repressief opgetreden wordt. Er wordt meer en meer gekeken of bepaalde ondernemingen hervormd kunnen worden.

De EBRD heeft in enkele gevallen geen debarments opgelegd, maar voorwaardelijke non-debarments (conditional non-debarment). Aan dergelijke sancties worden voorwaarden gekoppeld waaraan de onderneming binnen een bepaalde periode moet voldoen, vaak in de trant van het opzetten of het versterken van een compliance structuur of een anti-corruptie programma binnen de onderneming of de gehele groep. Indien de onderneming binnen het gegeven tijdsbestek voldoet aan de opgelegde voorwaarden, wordt geen debarment opgelegd. Mocht de onderneming niet voldoen, dan zal ERBD alsnog een debarment opleggen (en publiceren).

Wij hebben goede ervaringen met het opleggen van deze voorwaardelijke non-debarments. Zo werd een onderneming na het succesvol opzetten van een effectieve compliance structuur door andere marktpartijen gezien als regionale leider op het gebied van anti-corruptie compliance. Buitenlandse investeerders werken graag samen met dergelijke partijen; de betreffende onderneming heeft recent met een multinational samengewerkt aan verschillende regionale projecten.

Het voornoemde voorbeeld geeft een positief signaal af aan marktpartijen, namelijk dat het economisch loont om integere handelspraktijken te hebben. Hoe meer de private sector het belang inziet van bestrijding van fraude en corruptie, des te positiever dit zal zijn voor de economische ontwikkeling van landen.

Ik geef het stokje door…

Net zoals Nani Jansen Reventlow vind ik een solide representatie van vrouwen belangrijk, ook ten aanzien van deze Titanen rubriek. Het percentage vrouwelijke partners binnen de top van de advocatuur is laag. Het is belangrijk om vrouwelijke partners voor het voetlicht te brengen als rolmodel voor vrouwelijke én mannelijke advocaten en om rechtenstudenten een meer divers beeld van de advocatuur te geven. Daarom draag ik het stokje graag over aan Simone Peek, partner bij litigation kantoor bureau Brandeis.

 

Meer over

Deel dit artikel

Scroll naar top